Het verwerpen of beneficiair aanvaarden van de nalatenschap kan worden gedaan bij de griffie van de rechtbank. Gevaar is echter dat de keuze ook kan worden afgeleid uit verrichte handelingen ten behoeve van de nalatenschap. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het leeghalen van de woning of het doen van betalingen vanaf de rekening van de overledene. In de praktijk is vaak onduidelijk of een erfgenaam zich gedraagt als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam.
Wettelijk kader
Sinds 1 september 2016 is in de wet opgenomen dat erfgenamen die nog niet hebben verklaard dat zij een nalatenschap beneficiair aanvaarden, worden geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard. (Bijvoorbeeld doordat zij goederen van de nalatenschap verkopen of bezwaren, of deze op andere wijze aan het verhaal van de schuldeisers onttrekken.) Dit is bepaald in artikel 4:192 BW. De wet beoogt erfgenamen in staat te stellen om de nalatenschap te beheren, zonder dat zij direct worden geacht zuiver te hebben aanvaard. Gaan de handelingen van de erfgenamen verder dan het beheer, dan is er wél sprake van zuivere aanvaarding. De discussies in de praktijk – over de vraag of een erfgenaam zich gedraagt alsof hij de nalatenschap zuiver heeft aanvaard – zijn hiermee nog niet uitgebannen. Wie dit soort discussies als erfgenaam niet wil, doet er daarom goed aan om een verklaring uit te brengen van beneficiaire aanvaarding.
Wat te doen bij onverwachte schulden?
De Wet Bescherming erfgenamen tegen schulden (Wet BETS) heeft nog een tweede aspect. Als een erfgenaam die zuiver heeft aanvaard wordt geconfronteerd met onverwachte schulden, dan mag hij alsnog het verzoek aan de kantonrechter doen om beneficiair te aanvaarden. Deze uitzondering moet echter wel heel beperkt worden opgevat. Het moet gaan om een schuld die je als erfgenaam niet kende, maar ook niet behoorde te kennen. Bovendien moet binnen drie maanden nadat het bestaan van de schuld ontdekt is, het verzoek bij de kantonrechter worden ingediend. Het niet kennen van een schuld wordt niet al te snel aangenomen! Van een erfgenaam mag worden verwacht dat hij – voordat hij de nalatenschap aanvaardt – onderzoek doet in de administratie van de erflater. Van hypotheekschulden, rood staan bij de bank, nog niet betaalde schulden en belastingschulden wordt verondersteld dat deze bekend zijn.
Tip
Het blijft verstandig om een nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Als de nalatenschap positief is, deelt de erfgenaam hierin mee. Is de nalatenschap negatief, dan kan de erfgenaam niet met zijn privévermogen worden aangesproken. Dit blijft – met of zonder de Wet BETS – hetzelfde.
